Ukraina wzbudza ogromne zainteresowanie międzynarodowe przede wszystkim ze względu na niezwykle bogate zasoby naturalne i surowce krytyczne kluczowe dla światowej gospodarki i bezpieczeństwa. To najbogatsze państwo surowcowe Europy pod względem zasobów, których wartość szacowana jest na 26 bilionów dolarów [2]. Najważniejsze z nich to gaz ziemny, węgiel, lit, żelazo i pierwiastki krytyczne, a znaczna ich część ma strategiczny charakter zarówno dla energetyki, technologii, jak i rolnictwa [1][2][4][6].
Naturalne bogactwa Ukrainy
Ukraina posiada złoża 22 z 34 światowych surowców krytycznych, niezbędnych do produkcji zaawansowanych technologii, głównie w sektorach energetycznym, zbrojeniowym i elektronicznym [6]. Kraj dysponuje drugimi co do wielkości rezerwami gazu ziemnego w Europie – potwierdzone złoża wynoszą 1,2 biliona metrów sześciennych, a szacunki wskazują nawet na 5,4 biliona metrów sześciennych [1]. Ukraina zajmuje 8. miejsce na świecie pod względem zasobów węgla (37,9 miliarda ton) [5]. Posiada tez jedne z największych europejskich złóż litu – około 500 tysięcy ton, kluczowego dla produkcji baterii litowo-jonowych, z zasobami koncentrującymi się głównie poza rejonami okupowanymi [3][4].
Oprócz tego Ukraina dysponuje 10% światowych rezerw żelaza oraz istotnymi ilościami manganu, tytanu, galu i germanu [4]. Szczególną rolę odgrywa także jej rolnictwo: kraj ten jest jednym z najważniejszych eksporterów żywności, dostarczając 12% światowej pszenicy, 16% kukurydzy, 18% jęczmienia i aż 46% oleju słonecznikowego [1]. Te bogactwa mają kluczowe znaczenie dla światowych łańcuchów dostaw.
Strategiczne znaczenie surowców Ukrainy
Zainteresowanie Ukrainą wynika z wysokiego strategicznego znaczenia jej zasobów. Surowce krytyczne są filarem transformacji energetycznej, niezbędnym dla technologii przyszłości, w tym rozwoju elektromobilności oraz przemysłu kosmicznego i obronnego [4][6]. Najważniejszymi z nich są lit (dla akumulatorów nowej generacji), pierwiastki ziem rzadkich (do elektroniki, zbrojeń), a także żelazo i mangan, niezbędne przemysłowi ciężkiemu [4][6].
Produkcja rolna Ukrainy, oparta na ponad 50% powierzchni z bardzo urodzajnymi glebami i korzystnym klimacie [1], jest kolejnym czynnikiem determinującym jej globalną pozycję. W efekcie kraj ten stał się jednym z istotnych „spichlerzy Europy i świata”, odgrywając kluczową rolę w bezpieczeństwie żywnościowym [1].
Rozkład surowców i bariery eksploatacyjne
Ukraina posiada swoje najcenniejsze złoża surowców rozłożone nierównomiernie. Od 2014 roku, na skutek konfliktów i okupacji części terytoriów przez Rosję, aż 12 bilionów dolarów zasobów znalazło się poza kontrolą władz ukraińskich [2].
Obecnie Rosja posiada realną kontrolę nad 63% ukraińskich złóż węgla, 42% metali, 33% pierwiastków ziem rzadkich, 20% zasobów gazu ziemnego i 11% ropy naftowej [2][3]. Złoża litu, ze względu na ich koncentrację w tarczy wołyńsko-azowskiej, pozostają jednak przeważnie poza okupacją [3]. Konflikt zbrojny oraz niestabilność infrastrukturalna poważnie ograniczają możliwości pełnego korzystania z tych zasobów.
Dodatkowymi barierami są czynniki ekonomiczne i technologiczne. W przeszłości wydobycie wielu surowców było nieopłacalne z powodu kosztów, jednak postęp technologiczny i wzrost cen surowców ponownie zwiększają opłacalność eksploatacji [6]. Wydobycie litu jest trudniejsze niż w innych państwach ze względu na większą głębokość zalegania złóż [3]. Największe pokłady węgla skupiają się na Donbasie, regionie objętym bezpośrednimi działaniami wojennymi [5].
Skala i wartość ukraińskiego potencjału
Łączna wartość surowców krytycznych Ukrainy wynosi 12 bilionów dolarów, a wartość wszystkich zasobów naturalnych kraju szacowana jest na 26 bilionów dolarów [2]. Współczesne znaczenie tego potencjału podkreślają światowe rankingi – Ukraina była w 2021 roku 6. największym producentem rudy żelaza i 5. na świecie eksporterem tego surowca [4].
Wartość złóż litu przekracza 25 miliardów dolarów, a ich znaczenie dla zielonej transformacji energetycznej i rynku baterii jest coraz większe [4]. Dla porównania, posiadane przez Ukrainę 10% światowych rezerw żelaza istotnie wpływa na globalny przemysł stalowy [4]. Wszystkie te czynniki czynią kraj newralgicznym punktem w rywalizacji o zasoby przyszłości.
Dlaczego Ukraina wzbudza tak duże zainteresowanie?
Intensywne zainteresowanie Ukrainą wynika z synergii kilku czynników. Po pierwsze, skala i różnorodność jej zasobów zapewnia realny wpływ na światowe łańcuchy dostaw i ceny surowców [2][4]. Po drugie, kluczowe technologie – od energetyki odnawialnej po zbrojenia – nie mogą się rozwijać bez ciągłego dostępu do ukraińskich surowców krytycznych [6]. Po trzecie, strategiczne położenie geopolityczne i rolnicza moc sprawiają, że jest to region o istotnej wadze dla bezpieczeństwa Europy i świata [1][2].
Faktyczny podział kontroli nad bogactwami naturalnymi, wynikający z obecności Rosji na okupowanych terenach, dodatkowo podnosi stawkę i generuje ryzyko oraz niepewność na rynku globalnym [2]. Dlatego Ukraina niezmiennie pozostaje w centrum uwagi największych gospodarek świata.
Źródła:
- [1] https://wydarzenia.interia.pl/ukraina-rosja/news-cenne-zloza-w-ukrainie-to-na-nie-czai-sie-rosja,nId,7154844
- [2] https://biznesalert.pl/ukraina-surowce-naturalne-europa/
- [3] https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/43305
- [4] https://next.gazeta.pl/next/7,151003,29479333,ukraina-posiada-jedne-z-najwiekszych-zasobow-metali-ziem-rzadkich.html
- [5] https://visitukraine.today/pl/blog/5571/coal-iron-ore-and-more-how-rich-is-ukraine-in-natural-resources
- [6] https://wiadomosci.radiozet.pl/Nauka/nie-tylko-metale-ziem-rzadkich-jakie-zloza-ma-ukraina
Makler.opole.pl – inwestujemy w dobre treści. Portal łączący lokalne tematy z globalnymi trendami. Dostarczamy wartościowe artykuły z różnych dziedzin życia, wspierając rozwój opolskiej społeczności i biznesu.